Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης

Αντικείμενο του μαθήματος αποτελεί η μελέτη και η έρευνα ειδικών θεμάτων που αφορούν αφενός τις ατομικές εργασιακές σχέσεις, αφετέρου τις συλλογικές εργασιακές σχέσεις. Τα ειδικά αυτά θέματα προκύπτουν κατά την άσκηση των δικαιωμάτων και την εφαρμογή των υποχρεώσεων, τόσο από την πλευρά των εργαζομένων όσο και από την πλευρά των εργοδοτών, κάτω από τις σύγχρονες κοινωνικές, οικονομικές και εργασιακές συνθήκες στη χώρα μας και κατά προέκταση στις δυτικές κοινωνίες.

Το μάθημα αποσκοπεί

• Στην κατανόηση των βασικών θεωρητικών εννοιών που περιλαμβάνονται στο γνωστικό αντικείμενο των ατομικών και συλλογικών εργασιακών σχέσεων.
• Στην κατανόηση της δομής και της λειτουργίας των θεσμών στο πλαίσιο των οποίων αναπτύσσονται και εξελίσσονται οι ατομικές και συλλογικές εργασιακές σχέσεις.
• Στην ενίσχυση της γνώσης αφενός του νομοθετικού πλαισίου, αφετέρου της ‘εργασιακής πρακτικής’, που διαμορφώνουν τις ατομικές και συλλογικές εργασιακές σχέσεις.
• Στην απόκτηση της ικανότητας, από την πλευρά των φοιτητών και φοιτητριών που θα επιλέξουν το μάθημα, για περαιτέρω διερεύνηση και εμβάθυνση των θεμάτων που αποτελούν το περιεχόμενο του μαθήματος.
• Στην απόκτηση της ικανότητας για περαιτέρω διερεύνηση αλλά και τη δυνατότητα επίλυσης σχετικών προβλημάτων που πιθανώς αντιμετωπίσουν οι φοιτητές και φοιτήτριές μας ως νυν αλλά κυρίως ως μελλοντικοί/ες εργαζόμενοι/νες.
• Στην ευαισθητοποίηση ως προς την αναγκαιότητα για συνεχή ενημέρωση των αλλαγών, των τροποποιήσεων και των ρυθμίσεων αναφορικά με τις ατομικές και συλλογικές εργασιακές σχέσεις που αφορούν κάθε εργαζόμενο αλλά και κάθε εργοδότη.
• Στη συνειδητοποίηση της αναγκαιότητας της ανάδειξης της ιδέας της συνεργατικότητας μεταξύ των φορέων της διαμόρφωσης των συλλογικών αλλά και των ατομικών εργασιακών σχέσεων, με σκοπό την εργασιακή ειρήνη και την ευημερία.

Περιεχόμενο του μαθήματος

Το μάθημα θα εστιάσει στη μελέτη και την έρευνα των εξής θεματικών ενοτήτων:

1.   Κατηγορίες εργαζομένων σύμφωνα με τους τομείς της οικονομίας. Εργαζόμενοι υπό καθεστώς ειδικής προστασίας (ανήλικοι, γυναίκες, άτομα με αναπηρία).
2.  Υποχρεώσεις των εργαζομένων και υποχρεώσεις των εργοδοτών, κύριων και παρεπόμενων, κατά την άσκηση των εργασιακών καθηκόντων. Διευθυντικό δικαίωμα.
3.  Ατομική Σύμβαση Εργασίας: Είδη, τρόποι σύστασης, λύση της ατομικής εργασιακής σχέσης. Ευέλικτες μορφές απασχόλησης.
4.  Γενικοί και Ειδικοί Κανονισμοί Εργασίας στους χώρους παραγωγής προϊόντων και παροχής υπηρεσιών (είδη, περιεχόμενο, τρόποι κατάρτισης).
5.  Υγιεινή και ασφάλεια των εργαζομένων. Εργατικά ατυχήματα: Πρόληψη και αντιμετώπιση.
6.  Ψυχική υγεία των εργαζομένων: Πρόληψη της εργασιακής εξουθένωσης (job burnout) και ενδυνάμωση της εργασιακής ικανοποίησης (job satisfaction). Πρόληψη και αντιμετώπιση της εργασιακής παρενόχλησης (mobbing).
7.  Διαδικασίες λήψεως συλλογικών αποφάσεων μεταξύ των εκπροσώπων των εργαζομένων και των εκπροσώπων των εργοδοτών ή μεμονωμένων εργοδοτών: Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας (είδη, περιεχόμενο, ποιοι δεσμεύονται, επέκταση του κύκλου των δεσμευομένων, καταγγελία, μετενέργεια).
8.  Κατηγορίες και είδη των συνδικαλιστικών οργανώσεων των εργαζομένων με σύμβαση ιδιωτικού δικαίου, και κατηγορίες και είδη των εργοδοτικών οργανώσεων.
9.  Διαδικασίες ίδρυσης και διάλυσης συνδικαλιστικών οργανώσεων σωματειακού και μη σωματειακού τύπου. Ο ρόλος τους στη διαδικασία των συλλογικών διαπραγματεύσεων με σκοπό την κατάρτιση συλλογικών συμβάσεων εργασίας.
10.  Τα όργανα λήψης αποφάσεων των συνδικαλιστικών οργανώσεων των εργαζομένων και των εργοδοτικών οργανώσεων. Οι αποκλειστικές αρμοδιότητες της Γενικής Συνέλευσης και του Διοικητικού Συμβουλίου.
11.  Διαδικασίες επίλυσης εργασιακών διαφορών. Συμφιλίωση, Μεσολάβηση, Διαιτησία (Διαιτητικές αποφάσεις στην περίπτωση που οι συλλογικές διαπραγματεύσεις δεν καταλήγουν σε συμφωνία).
12.  Απεργία και ανταπεργία (Είδη, μορφές, προϋποθέσεις νόμιμης άσκησης του δικαιώματος της απεργίας).

Μαθησιακά αποτελέσματα

Με την επιτυχή ολοκλήρωση του μαθήματος ο κάθε φοιτητής και η κάθε φοιτήτρια που θα έχει επιλέξει το μάθημα, θα είναι σε θέση:

• Να γνωρίζει το νομοθετικό πλαίσιο που διέπει τις ατομικές και συλλογικές σχέσεις στη χώρα μας, στα επί μέρους πεδία.
• Να γνωρίζει τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις του/της ως μελλοντικός εργαζόμενος/η, αλλά και τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις της εργοδοτικής πλευράς.
• Να γνωρίζει τον τρόπο που συνδέονται οι ατομικές εργασιακές σχέσεις με τις συλλογικές εργασιακές σχέσεις, ως προς την ομαλή ρύθμισή τους αλλά και ως προς την επίλυση των προβλημάτων που πιθανώς προκύπτουν.
• Να αντιληφθεί τη δυνατότητα, αλλά και να αποκτήσει την ικανότητα, να διερευνά τα θέματα που θα προκύψουν στη μελλοντική εργασιακή του/της πορεία, ως προς το θεωρητικό, νομικό, αλλά και το εμπειρικό πλαίσιο.
• Να ευαισθητοποιηθεί ως προς την κατεύθυνση της αναγκαιότητας για συνεχή ενημέρωση των αλλαγών, των τροποποιήσεων και των ρυθμίσεων που αφορούν τις εργασιακές σχέσεις σε προσωπικό και συλλογικό επίπεδο.
• Να συνειδητοποιήσει την αναγκαιότητα της ανάδειξης της ιδέας της συνεργατικότητας μεταξύ των φορέων της διαμόρφωσης των ατομικών και συλλογικών εργασιακών σχέσεων, με σκοπό την εργασιακή ειρήνη και την ευημερία.